«Бір аптада жұмыс істейтін дүние құрастыру мүмкін емес» – бұл қарсылықты біз әрбір екінші демода естиміз. Оның жөні де бар. Бірақ бұл тапсырыспен әзірлеуге ғана қатысты. Жүйені нөлден жазғанда, жарты жылдың өзі ерте айтылған мерзім, ал қазақстандық компаниялар мұны өз пилоттарында әлдеқашан көрді. Платформадағы прототип басқаша жасалады: біз ештеңені нөлден жазбаймыз, дайын блоктарды сіздің сценарийіңізге баптаймыз. Апта деген осыдан шығады.
Тапсырыспен жасалатын жобада уақыт қайда кетеді
Кез келген AI-жобаны бөлшектеп көріңіз – сонда «интеллектіге» сметаның аз ғана бөлігі кететіні байқалады. Уақыттың 70–80%-ын қосымша жабдықтау жеп қояды: CRM-мен, есеп жүйесімен және телефониямен интеграциялау, құқықтарды бөлу, тапсырма кезегі, іркілістерді өңдеу, журналға жазу, бақылауға арналған интерфейстер. Мұның бәрі айлап жазылады әрі ішіндегі модельдің қаншалықты ақылды екеніне еш байланысты емес.
Платформада қосымша жабдықтау бұрыннан құрылған. Агенттер жүйелерге API арқылы қосыла алады, ал API жоқ жерде интерфейс арқылы жұмыс істейді – қызметкер сияқты, түймелер мен формаларды пайдаланып. Жаңа қоңырау, кіріс құжат, дерекқордағы жаңа жол сынды оқиғалар процестерді өздігінен іске қосады. Әрбір қадам әрекеттер журналына жазылады. Нақты клиентке қалатыны – тек сценарийді баптау: агент сіздің мысалдарыңыздан неге үйренуі керек, оның бақылау нүктелері қайда, қандай нәтиже дұрыс саналады. Бір апталық жұмыс дегеніміз – нақ осы. Дайын блоктардың тізімін платформа мүмкіндіктерінің сипаттамасынан көре аласыз.
Бір аптадағы прототипке не кіреді?
Прототип – презентация да, «сынақ деректеріндегі демо» да емес. Бұл – қамтуы шектеулі, жұмыс істейтін агент:
- бір сценарий – мысалы, кіріс қоңырауларды талдау немесе құжаттар топтамасын тексеру;
- сіздің нақты деректеріңіз: апта басында бізге беретін 30–100 мысал;
- процесіңіздің логикасына және терминологияңызға бапталған агент;
- агент баптау кезінде көрмеген мысалдарда өтетін бақылау жүгірісі;
- қателерді талдап, сапа көрсеткіштерін ұсынатын көрсетілім.
Прототипте жоқ нәрсе: нақты жұмыс жүйелеріне қосылу, деректердің толық көлемі және жұмыс уақыты жөніндегі міндеттемелер. Шектеу әдейі қойылған – аптаның мақсаты мынада: біреу елеулі қаржы жұмсамай тұрып, сіз сапаны өз мысалдарыңызда көресіз.
Апта күндер бойынша қалай өтеді
| Күндер | Не болады | Сіздің қатысуыңыз |
|---|---|---|
| 1 | Бастапқы қоңырау: сценарийді, метриканы және деректер тізімін бекітеміз | 60–90 минут, процесс иесі мен IT |
| 2 | Деректерді тапсыру, оқшауланған жұмыс ортасын жаямыз | Түсіріп беруге IT маманының 2–3 сағаты |
| 3–4 | Агентті баптау, алғашқы жүгірістер, иесіне нақтылаушы сұрақтар | 15 минуттан екі-үш қоңырау |
| 5–6 | Бөлек қалдырылған мысалдардағы бақылау жүгірісі, сапаны өлшеу | Қатысу қажет емес |
| 7 | Көрсетілім: нәтижелер, қателер, сценарий экономикасы | 60 минут, бүкіл жұмыс тобы |
Күнтізбе бойынша апта кейде тоғыз-он күнге дейін созылады – бұл көбіне клиент тарапында деректерді түсіруді келісуге байланысты. Бұл қалыпты жағдай: мұндағы кедергі технология емес, ішкі регламенттер.
Көрсетілімде сіз нені көресіз
Көрсетілім – слайдтар емес, сіздің кешегі деректеріңіз тұрған экран. Жұма, сағат 10:00, Астанадағы инженерлік жабдық жеткізушісі. Экранда – сату бөлімінің сәрсенбідегі 38 қоңырауы. Әр қоңырау бойынша агент әңгіменің қорытындысын жинады, келесі қадамды анықтады, мәміле карточкасын толтырды; бес қоңырауды «адам қажет» деп белгіледі, ал оның себебі әрекеттер журналынан анық көрініп тұр. Бөлім басшысы кездейсоқ үш жазбаны ашып, тыңдап, салыстырады. Екі қатені бірге табамыз: агент қазақ тіліндегі диалогтарда алдын ала төлемді кейінгі төлеммен шатастырыпты – нұсқаулықты сол кездесудің үстінде түзетіп, қайта жүгіртеміз. Көрсетілім бірде-бір презентация жаба алмайтын сұрақтарға жауап береді: агент сіздің терминологияңызда, қазақ-орыс аралас тілде, сіздің ерекше жағдайларыңызда өзін қалай ұстайды. Ұқсас сценарийлерді біз сату бөлімдеріне арналған шешімде талдағанбыз.
Бірден нақты жұмысқа көшуге болса, прототип не үшін керек
Мынау үшін керек: прототип тәуекелдерді келісімшарттан кейін емес, оған дейін жояды. Сапа сіздің деректеріңізде, оның ішінде екі тілді диалогтарда және сала ерекшелігінде тексеріледі. Қызметкерлер агенттің жұмысын өз көзімен көреді де, бір жерінде қитұрқысы бар шығар деп күдіктенуін қояды. Экономика мердігердің уәделеріне емес, өлшенген нақты сандарға есептеледі. Жылына 12 млн теңгеден басталатын жазылым туралы шешімді ешнәрсеге түспеген аптадан кейін салмақтап қабылдаған оңай.
Прототип неге тегін?
Салқын есеп, ешқандай қайырымдылық емес. Бір апталық баптау бізге кездесулері, презентациялары және техникалық тапсырмаларды келісуі бар үш айлық пресейлден арзанға түседі. Прототип басты сұраққа жылдам жауап береді – нәтиже бар ма, жоқ па. Егер нәтиже болмаса, екі тарап та мұны бір жылдан кейін емес, бір аптада біледі. Егер болса – жоба одан әрі сандар бойынша жылжиды, «мұның бәрі жұмыс істей ме, жоқ па» деген қажытатын дауларсыз.
Прототиптен кейін не болады
Егер сандар көңіліңізден шықса, сценарий нақты жұмысқа шығарылады – сегіз аптадан бастап: нақты жұмыс жүйелерін қосу, қатынау құқықтары, бақылау нүктелері, команданы оқыту, қолдау туралы уағдаластықтар. Бұл ретте деректер компанияның ішкі контурында қалады. Платформаға жазылым – жылына 12 млн теңгеден басталады, оған келесі сценарийлер де кіреді; біздің тәжірибемізде алғашқы сценарий жазылымды 6–9 айда ақтап шығады. Апта басына қандай деректер дайындау керегін жеке мақалада талдадық – олар көбіне ойлағаннан аз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Прототип біздің командадан қанша уақыт алады?
Бір аптада бар-жоғы бес-алты сағат: бастапқы қоңырау, деректерді IT күшімен түсіру, 15 минуттан екі-үш қысқа нақтылау және көрсетілім. Ең көп сұрақ процесс иесіне тиеді – қандай нәтиже дұрыс саналатынын нақ сол түсіндіреді.
Прототиптен кейін біздің деректерге не болады?
Әдепкіде – көрсетілімнен кейін акт бойынша жоямыз. Жұмыс оқшауланған ортада жүреді, оған тек баптау командасы ғана қол жеткізе алады, жұмыс басталар алдында құпиялылық туралы келісімге қол қойылады. Медицина сияқты сезімтал салаларда деректер қосымша дербессіздендіріледі.
Ал көрсетілімдегі сапа көңілден шықпаса ше?
Сіз ештеңе төлемейсіз әрі пайдалы біліммен қаласыз: сценарий нақ қай жерде кібіртіктейді – деректерде ме, мәселенің қойылуында ма, әлде ерекше жағдайларда ма. Шамамен әрбір бесінші жағдайда көрсетілімнен кейін біз не жұмыс істемегенін түсініп алып, сценарийді өзгертіп, екінші рет қайталаймыз. Табысты болу ықтималдығы жоғары сценарийді қалай таңдауға болатынын жеті сұрақтан тұратын тексеру парағынан қараңыз.